Hội Thi Thả Diều Ở Hà Tây

Anh Chi

Làng Bá Giang ở xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng, Hà Tây có Hội thi thả diều vào tháng ba âm lịch. Thời điểm này đã cuối xuân, sang hè, gió nồm nam lên phơi phới, đồng ruộng đang xanh ngắt, những bãi cỏ mơn mởn tít tắp, hợp với cuộc chơi diềụ Hội thả diều của Bá Giang gắn với "tiệc" ông Nguyễn Cả, một danh nhân của làng, nguyên là tướng giỏi của Đinh Tiên Hoàng. Sau khi giúp vua Đinh thu giang sơn về một mối, dựng nền độc lập, ông Nguyễn Cả từ quan, về quê, dạy dân trồng trọt, mở mang cơ nghiệp. Có truyền thuyết cho rằng ông Nguyễn Cả vốn là con của một Hầu Công (ông Khỉ). Về cuối đời ông vui cảnh điền viên và bày những trò vui thanh cao, trong đó có chơi diều, cùng đám trẻ mục đồng.

Một hôm, trên gò đất hay cùng mọi người chơi diều, bỗng ông thấy Hầu Công xuất hiện. Ông cúi đầu làm lễ kính cẩn. Khi đó hiện ra làn mây trắng sà xuống nâng hòn đá bay lên. Mây trắng bọc hòn đá thoắt biến thành mây ngũ sắc. Và văng vẳng giọng đọc thơ: "Giáng sinh trần thế tại gò nàỵ Nay lại về trời tựa áng mâỵ.." Tiếng thơ vừa dứt thì sấm chớp, mưa gió. Ông Nguyễn Cả cũng hoá lúc đó. Nhân dân tiếc thương, lập miếu thờ ông Nguyễn Cả ngay ở gò đất. Hiện nay Miếu Ông Cả còn đôi câu đối: Sinh tiền tích trứ Đinh Triều soái - Hoá hậu linh chiêu Bá ấp thần (Khi sống triều Đinh lừng tướng giỏi - Hoá rồi ấp Bá rạng thần thiêng). Cạnh Miếu, còn có đền Châu Trần bản thổ. Cửa Miếu nhìn ra cánh đồng rộng và con đê sông Hồng. Đây cũng là địa điểm hàng năm mở Hội thả diềụ

Tháng 3 mới là hội thi, nhưng từ tháng tám năm trước, trong làng đã rục rịch làm diềụ Người ta chọn tre, mua giấy, khoét sáo, chuốt dâỵ.. rất tỉ mỉ, công phụ Xưa kia, dây diều làm bằng tre bánh tẻ vót chuốt đều, nối dài, rồi cuộn lại, ngâm vào nước quả cây chuối hột và muối, rồi ninh sôi trong nồi ba mươi mốt ngày trời, thành dây vừa dai vừa mềm. Làm sáo diều bằng cách dùng nan tre đàn thành ống, dùng sơn ta đun mà gắn với miệng sáo khoét bằng gỗ vàng tâm. Chiếc sáo vừa nhẹ, lại có tiếng vừa thanh vừa ấm. Giấy dán diều bồi bằng giấy bản. Thời nay, dây diều là dây ni lông, diều càng nhẹ càng dễ bay caọ

Rằm tháng ba âm lịch là bắt đầu Hội thi diềụ Trước tiên, có tổ chức tế lễ, rước bánh dầy tưởng nhớ thần nhân. Sau đó là cuộc thi diềụ Hàng năm, một người khéo tay nhất làng được cử làm một chiếc diều tượng trưng to nhất, dài 5 mét, rộng 1,5 mét dán giấy hồng điều, trên cánh diều có đề bài thơ: Gió hát trăng thanh hồn non nước - Sải cánh diều bay nhạc sáo ngân - Khí thiêng tướng Cả lưu truyền thống - Anh hùng rạng rỡ sáng lòng dân.

Mở đầu cuộc thi là lễ trình diềụ Mọi người dự thi đều mang diều đến trình trước cửa Miếụ Mỗi năm có dăm, sáu chục người dự thi, đa số là người Bá Giang, còn có thêm người Hạ Mỗ, Tân Hội, Liên Trung... Diều dự thi có thể dài đến 3m, nhỏ thì cũng dài tới 1m. Trong gió nồm nam của buổi chiều quê, mấy chục cánh diều cùng bay lên. Dưới đồng, lúa đang thì con gái rì ràọ Trên trời, tiếng sáo vi vút bay xạ Người ta ở trên bờ đê, ở trước sân đình, ở trong làng đều có thể ngắm diều bay và nghe tiếng sáo hoà âm nhiều giọng rất đa cảm. Thỉnh thoảng có con diều đứt dây, bay về phía sông Hồng. Có những con diều đan chéo dây vào nhau, quấn xuýt lạị.. Người xem hội hò reo huyên náo, la hét và cười vang rất sảng khoáị Trẻ nhỏ trong làng đua nhau thả lên trời hàng trăm diều nhỏ có đuôi bay phất phớị Như vậy, trên không có mấy tầng diều cao thấp bay chấp chới nhiều vẻ. Tiếng sáo càng cao càng vang xa, làng diều thật ngoạn mục. Hội diều diễn ra chừng hai giờ đồng hồ thì một số diều bị đứt dây, tự loại khỏi cuộc thị Số lượng diều đạt đến tầng cao và bay đậu giữa trời đã giảm dần.

Khi vào giai đoạn chung kết chỉ còn mươi chiếc diềụ Ban tổ chức Hội thi tập trung ở đền Châu Trần. Những người ứng thí lùa dây diều vào buộc ở hàng cột trước của đền Châu Trần, sao cho con diều trên cao ứng với Miếu thờ ông Nguyễn Cả. Các giải Nhất, Nhì, Ba trao cho người có diều bay cao, không chao đảo và có tiếng sáo haỵ Người trúng giải đem phần thưởng vào lễ tạ nhân thần.

Hội thi kết thúc. Vậy nhưng, những con diều vẫn còn bay đến tận đêm khuyạ Trong ánh trăng, nghe tiếng sáo người ta không thấy diều nhưng cũng biết đó là con diều của aị