|
Chùa Tiêu
Trung tâm Phật giáo xưa của
Việt Nam
Back MỤC LỤC VIỆTNAM QUÊ HƯƠNG TÔI

GAMES
ABOUT
KIENTRUC
THƠ & TẾU
QUÊ HƯƠNG
MÙI VỊ QUÊ TA
ALBUM VIỆT
QUỐC KỲ
MẸ VIỆT
THƠ T̀NH
THƠ HAY
Chùa Tiêu c̣n gọi là chùa Thiên Tâm,
Tiêu Sơn tự, nằm trên lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc xă Tương Giang, huyện
Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 20 km. Đây là nơi trụ tŕ của
thiền sư Lư Vạn Hạnh - người đă có công nuôi dạy Lư Công Uẩn - vị vua đầu
tiên của triều Lư.
Đến thăm chùa Tiêu, du khách sẽ được đắm ḿnh trong chốn tu thiền
huyền bí của người xưa để biết thêm một trung tâm Phật giáo cổ xưa của Việt
Nam.
Dọc quốc lộ 1 A đường Hà Nội - Lạng Sơn, ai đă từng đi đâu, về đâu,
nhưng chưa lấy một lần đến văng cảnh chùa Tiêu th́ thật là đáng tiếc.
Trở ngại về địa lư hay eo hẹp về thời gian, nhưng chỉ cần mạnh dạn
một chút, quyết tâm vượt qua các ngại ngùng trong ḷng là có thể đến được
chùa Tiêu.
Chùa Tiêu là một danh thắng nổi tiếng và cũng là - trung tâm Phật
giáo cổ xưa của Việt Nam.
Những công tŕnh c̣n lại của chùa Thiên Tâm (chùa Tiêu) hiện nay là
di sản kiến trúc nghệ thuật thời Lê - Nguyễn.
Chùa Tiêu hầu như không bị ảnh hưởng bởi các biến cố lịch sử qua
nhiều thời kỳ và chỉ cách thủ đô Hà Nội khoảng 20 km mà thôi.
Từ xưa, ở đây, núi bắc, sông nam sơn thủy hữu t́nh, con sông Tiêu
Tương chảy qua bây giờ đă biến thành đồng ruộng, làng mạc trù phú. Dấu ấn
một thời chỉ c̣n lại là một cái hồ sen dưới chân núi trước cửa chùa.
Theo bước chân du khách về chốn này, dưới bóng cây xanh mát rượi, ta
bước lên từng bậc gạch. Ta đang lần t́m đến nơi phát tích của một triều đại
phát triển toàn diện và một quốc gia phong kiến độc lập: triều nhà Lư.
Trước mắt ta, trên sân lữ khách dừng chân, cũng là đường dẫn đến chùa
chính nhà thờ tổ, hiển hiện một nhà bia mới dựng. Thành kính thắp nén hương,
trân trọng xem câu đối trên cột nhà bia viết bằng chữ Hán:
"Lư gia linh tích tồn bi kỷ
Tiêu Lĩnh danh kha đắc sử truyền"
(Dẫu thiêng nhà Lư c̣n bia tạc
Danh thắng non tiên có sử truyền).
Mặt chính của tấm bia
khắc chữ Hán Nôm:
"Lư gia linh thạch". Mặt sau bia quay vào phía núi khắc chữ Hán nhỏ.
Theo ông Nguyễn Công Nha người làng Đ́nh Bảng tạm dịch như sau:
"Chùa Thiên Tâm có Lư Vạn Hạnh (là người trụ tŕ tăng viện người làng
Cổ Pháp (nay thuộc làng Đ́nh Bảng - huyện Tiên Sơn - tỉnh Bắc Ninh).
Đặc biệt, sườn đông bên tả ngạn sông Tiêu Tương có bà Phạm Mẫu người
ở Hoa Lâm, lên chùa đèn nhang gặp người thần ngẫu nhiên có thai, rồi sinh ra
Lư Công Uẩn tại tam quan chùa ứng Tâm hương cổ pháp c̣n gọi là chùa Dân
thuộc xă Đ́nh Bảng ngày nay...".
Trong Đại Việt sử kư toàn thư có ghi việc này:
"Thái tổ Hoàng đế họ Lư, tên húy là Công Uẩn người châu Cổ Pháp. Mẹ
họ Phạm đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần... Có chửa sinh vua ngày
12/2 năm Giáp Tuất, niên hiệu thái b́nh năm thứ năm (974) thời Đinh. Mới ba
tuổi... Sư Khánh Văn nhận làm con nuôi, bé đă thông minh vẻ người tuấn tú
khác thường, lúc nhỏ đi học nhà sư Vạn Hạnh thấy khen rằng "đứa bé này không
phải người thường, sau này lớn lên ắt có thể giải nguy cơ, gỡ rối làm bực
minh chủ trong thiên hạ".
Nói về chùa Tiêu là nói đến Thiền sư Vạn Hạnh. Bởi lẽ chùa Tiêu là
chốn tu thiền giảng đạo của nhiều bậc cao tăng trong đó sư Vạn Hạnh là người
trụ tŕ.
Thiền sư Vạn Hạnh là một con người tài năng: về đạo th́ "linh thông
tam pháp cửu lưu" c̣n binh pháp th́ thuộc ḷng binh pháp của Tôn Tử "Vũ".
Do có công lao cố vấn cho triều tiền Lê và Lư, Thiền sư Vạn Hạnh được
suy tôn là quốc sư, hiện nay trong chùa Tiêu c̣n bài vị thờ sư tổ:
"Lư triều tể tướng Thiền sư Vạn Hạnh vị".
Sử thần Ngô Sĩ Liên thừa nhận: "Mắt trông thấy Lư Thái Tổ biết là
người khác thường, đến khi thấy sét đánh thành vết chữ th́ đoán ngay thời
thế thay đổi, như thế là có trí thức vượt người thường".
Nghe các cụ Đ́nh Bảng kể rằng: Thiền sư Vạn Hạnh sinh ra trong một
gia đ́nh đại thế tộc, nhiều đời làm quan. Gặp thời loạn thập nhị sứ quân
không biết đâu chính, đâu tà đành thành tâm tu luyện đợi thời cơ xoay chuyển
thế cuộc. Sư Lư Khánh Văn, Lư Vạn Hạnh là hai anh em ruột. Lư Khánh Văn có
công nuôi dưỡng. Lư Vạn Hạnh có công dạy dỗ đào tạo và huấn luyện người "lănh
đạo" quốc gia. Họ đều là những cao tăng có kiến thức uyên bác. Năm 1018
Thiền sư Vạn Hạnh không ốm đau bệnh tật ǵ mà mất, người thời ấy đă truyền
lại rằng ngài đă hóa thân.
Vào thập kỷ 90, nhân dân xă Tương Giang, nhà chùa Tiêu Sơn và những
người hảo tâm đă đóng góp công sức xây dựng tượng Thiền sư Vạn Hạnh trong tư
thế thiền sừng sững giữa đỉnh Tiêu Sơn.
Cảnh đấy, người đây đă tạo cảnh quan xứ này thêm trang trọng và bề
thế.
Đến thăm chùa Tiêu, đọc lại 10 điều tâm niệm của người xưa, để tưởng
nhớ suy ngẫm, học hỏi những ǵ tốt đẹp về đạo đức lẽ sống, cách làm người,
âu cũng là để cho ḷng ta thanh thản, cho trí óc ta trong sáng hơn. Đồng
thời ta cũng biết thêm một di tích lịch sử và nghệ thuật được Nhà nước công
nhận.
Trần Văn Thông
Back MỤC LỤC VIỆTNAM QUÊ HƯƠNG TÔI
|