Áo tứ thân miền Bắc là chiếc áo dài đầu tiên của Việt Nam chỉ mặc vào dịp lễ Tết. Áo nâu với hai vạt trước buộc chéo thả xuống đi với quần lĩnh đen và thắt lưng lụa. Rồi áo tứ thân biến đổi thành áo mớ ba (hay áo mớ bảy). Cổ áo cao khoảng 2cm, tay may bó khít cổ tay, chiều rộng ngực eo bằng nhau, điểm đặc biệt là ngoài hai vạt chính c̣n có vạt phụ (vạt con) dài sát gấu áo. Khuy áo được tết bằng vải, cài cúc cạnh sườn. Cổ áo lật chéo để lộ ba màu áo (hoặc bảy màu áo). Lớp ngoài cùng thường là lụa màu nâu hoặc the màu thâm, kế tiếp là màu mỡ gà, cánh sen, vàng chanh, hồ thủy... nhiều màu, hấp dẫn mà vẫn nền nă, kín đáo, hài ḥa. Theo làng sóng Âu hóa, năm 1935 áo dài tân thời của Lemur Nguyễn Cát Tường xuất hiện. Áo dài vai bồng, tay măng-sết, cổ tṛn khoét sâu đến ngực, viền đăng ten. Gấu áo cắt sóng lượn nổi vải khác màu hay đính ren diêm dúa.
Đến giai đoạn 1939-1945 có đấu tranh quan điểm thẩm mỹ, áo dài truyền thống dân tộc lại phục hồi. Cổ áo các thiếu nữ cao từ 4-7 cm, góc tṛn vải hồ cứng, vạt áo lượn, tà khép rộng bản, dài gần mắt cá chân. Cuối năm 1968-1969, áo dài khoét rộng cổ, hở vai (décolleté) của vợ Ngô Đ́nh Nhu được "lăng xê".
Đầu năm 1971 áo dài tay Raglan do bà Tuyết Mai cách tân khắc phục nhược điểm nhăn, đùn vải ở vai và nách áo. Từ đầu thập niên 70 -75 là thời kỳ áo dài mini, hippy mặc với quần tây ống xéo, ống voi tràn lang.
Cho đến năm 1989, lần đầu tiên có cuộc thi hoa hậu áo dài do báo Phụ Nữ tổ chức, Kiều Khanh đăng quang và áo dài truyền thống trở lại với vẻ đẹp dịu dàng vốn có. Tiếp theo là cuộc tŕnh diễn "Mười khúc biến tấu áo dài" của họa sĩ Minh Hạnh và "Mười hai áo dài vẽ" của họa sĩ Sỹ Hoàng đă tạo nên luồng sinh khí mới. Các hội thi Người Đẹp Thể Thao, Hoa Khôi Học Đường, Hoa Hậu báo Tiền Phong... đều có tà áo dài trên sân khấu. Năm 1995 là năm được mùa của chiếc áo dài dân tộc. Chiếc áo dài của Trương Quỳnh Mai được chọn là trang phục dân tộc đẹp nhất tại Tokyo. Áo dài Hoàng Hoa mặc (với thiết kế mới của Sỹ Hoàng) đă làm say ḷng mọi người và được chọn là chiếc áo dài đẹp nhất tại cuộc thi hoa hậu áo dài Sài G̣n lần 2.
Áo dài 1995 cách tân phù hợp với thời đại và đẹp hơn. Tà áo dài, chịt ben ngực, eo lưng. Cổ cao lượn tṛn góc từ 4 - 7 cm, tay áo dài ôm vừa sát tay. Áo dài nhung, thêu, vẽ, in bông... đă tạo nên những vẻ đẹp kiêu sa hơn nữa nâng cánh áo dài Việt Nam bay lên...